School

Groepsvorming binnen de klas op de middelbare school
De klasgroep is een formele groep omdat:

  • ze van buiten af (jaarlaagcoördinator) wordt samengesteld
  • en aan de leerlingen wordt voorgeschreven hoe ze zich moeten gedragen en wat ze moeten doen.

Echter, binnen de klas heb je ook informele groepen die spontaan ontstaan. Bij voorbeeld: een aantal klasgenoten komen uit het zelfde dorp of wijk en fietsen samen naar school. Hierdoor voelen ze zich verbonden en gaan ze meer met elkaar om. Je hebt ook kleine groepjes van beste vrienden. Met name meisjes hebben behoefte aan hart vriendinnen met wie ze intieme en persoonlijke problemen willen bespreken. Maar ook jongens hebben graag een groepje vaste, beste vrienden. Immers, het is belangrijk dat deze vrienden betrouwbaar zijn en veiligheid bieden. Want alleen in een veilige omgeving durf je onderdrukte gevoelens van twijfel, hoop, angst en onzekerheid te uiten. Deze subgroepen (kliekjes) kunnen geïntegreerd zijn maar ook vijandig tegenover elkaar staan.

Over het algemeen is de sfeer in de klas goed, als:

  • De interacties tussen de leerlingen goed is en
  • Eventuele informele leiders van de subgroepen het goed met elkaar kunnen vinden.

Pesten
Soms gebeurt het dat het een leerling niet lukt om geaccepteerd of gerespecteerd te worden binnen de klas of een subgroep waar hij/zij graag bij wil horen.

Worden kinderen op de basisschool gepest dan heeft dit vaak te maken dat het opvalt vanwege een bril, scheel kijken, hoorapparaat, andere type kleren, praten met een accent of stotteren, traag of onhandig is, intelligenter en daardoor sneller en beter is of sociaal – emotioneel verder is. Het is voor de gepeste kinderen heel belangrijk dat het hulp van een volwassen persoon krijgt en dat is met name de juf of meester. Het kan ook een andere leerkracht zijn waarmee het kind een goede band heeft. Ouders kunnen ook veel helpen door open te staan en begrip te tonen voor de gekwetste gevoelens en angsten van hun kind.
Het zijn juist de kinderen die zich niet begrepen voelen en denken dat ze niet serieus worden genomen door hun ouders of leerkrachten die zwijgend lijden en daarmee veel last blijven houden van de impact die het pesten op hen heeft gemaakt. Jammer genoeg zijn de consequenties van gepest worden op de basisschool vrijwel altijd negatief en maken kinderen vooral erg onzeker omdat ze het vertrouwen in andere mensen en in hun eigen mogelijkheden kwijt zijn geraakt. Hierdoor worden ze vaak angstig en voorzichtig in hun sociale contacten en durven ze in nieuwe situaties geen nieuwe contacten te leggen.

Wat kan je doen als ouder/volwassene?
Belangrijk is dat het kind serieus wordt genomen, ook al valt het in de ogen van de volwassen persoon reuze mee! Kinderen zijn ware meesters in het bedenken van oplossingen. Ze zijn krachtig en vindingrijk als het gaat om iets nieuws uit te proberen. Gepest worden kan ook als een grote uitdaging worden gezien om de eigen zelfverzekerdheid en het vertrouwen in andere mensen (vaak volwassenen en hun vrienden) te kunnen vergroten. Kinderen leren dat ze op een ander kunnen rekenen als ze hulp nodig hebben. Het helpt zeker als ze een vriend(in) kunnen inschakelen om hen te helpen.

Wanneer kinderen naar de brugklas van de middelbare school gaan komen ze in een hele nieuwe omgeving en worden hun sociale vaardigheden enorm op de proef gesteld. Ze kennen weinig of geen kinderen uit de nieuwe klas en zijn genoodzaakt om een veilige plek te vinden binnen de klasgroep. Is een kind op de basisschool gepest dan kan het nu beginnen met een schone lei. Tenminste dat is wat hij/zij en de ouders hopen. Gelukkig lukt dit ook vaak en maakt het kind een goede start. Echter, wanneer het kind erg onzeker en angstig is geworden dan kan het nu twee kanten uitgaan. Het kan weer gepest worden en het kan ook een pester worden. Dit laatste gebeurt regelmatig juist uit de angst om weer gepest te worden. Voordat anderen met weer kwetsen en pijn doen zal ik aan hen laten zien dat ik sterk ben en boven hen sta. Eindelijk zijn de rollen omgedraaid en de kinderen genieten van het machtsgevoel naar het jarenlange gevoel van machteloosheid. Dit machtgevoel wordt versterkt naar mate het kind meelopers krijgt die naar hem/haar op kijken en veel respect tonen. Vooral jongens genieten hier van en hun zelfvertrouwen groeit enorm.

Bij puber meisjes komt het nogal voor dat er jaloezie binnen de kliekjes een grote rol speelt waardoor sommige meisjes er niet bij mogen horen. Het kan zo ver gaan dat het meisje niet eens contact mag hebben met een van de meisjes uit dit groepje. In deze gevallen ziet men regelmatig pestgedrag ( zoals uitschelden of uitlachen, niet mee laten doen aan een werkstuk, niet mee laten fietsen, compleet negeren, vervelende grapjes maken over de leerling etc.) wat voor de gepeste puber heel vervelend kan zijn. Over het algemeen kan de mentor ingrijpen en kunnen er goede oplossingen worden bedacht die het pestgedrag stoppen. Het is wel zo dat naarmate de pubers ouder worden het ingrijpen van volwassenen juist averechts werkt.

Wat kan helpen?

  • Vergroot je eigen slagvaardigheid;
  • Straal via lichaamshouding zelfverzekerdheid uit;
  • interpreteer het gedrag van anderen minder negatief;
  • zij kennen/ zeggen niet de waarheid, ze willen alleen macht krijgen of houden;
  • je kunt niet weten wat anderen denken, dus het kan ook positief zijn.